Oct 2016

Een compliment uit onverdachte hoek

(over de brief van Willem Breuker aan Simeon ten Holt)

‘Je hebt de hele hippe goegemeente plat geslagen met je ongekende wereldhit Canto Ostinato en de stukken die er op volgden. Men sprak er in Amsterdam wel schande van, maar een antwoord hadden ze niet met hun grotendeels mislukte minimal mode.’

Simeon ten Holt ontving in mei 2009 een lange brief van Willem Breuker (1944-2010), het enfant terrible van de geïmproviseerde muziek. ‘Jouw succes is en was ongekend’, schreef de tegendraadse saxofonist en bandleider in een ongekend milde bui.

Aanleiding voor deze opmerkelijke brief: de eerder dat jaar verschenen memoires van Ten Holt, getiteld Het woud en de citadel. Breuker had ze aangeschaft en was ze meteen gaan lezen. Hij vond de herinneringen van de componist ‘spannend’ en ‘leesbaar geschreven’.

Breuker: ‘Je hebt heel veel te vertellen en je schets daarnaast een zeer helder tijdsbeeld waar ook ik over mee kan praten omdat ik er bij was.’ Breuker en Ten Holt kenden elkaar van het Genootschap van Nederlandse componisten en kwamen elkaar ook elders regelmatig tegen.

Lyrisch is Breuker over de wijze waarop Ten Holt in zijn herinneringen zijn vakgenoot Dick Raaijmakers boekstaafde: ‘Je hebt hem in alle facetten fantastisch literair beschreven vooral als je zegt dat al dat erudiete kapitaal als een gevangenismuur op je afkomt.’

Breuker wijst en passant op een onbekende kant van Raaijmakers: ‘Samen met Tom Dissevelt maakte hij muziek die legendarisch is en beroemd over de hele wereld, alleen weet niemand dat Dick het heeft gemaakt.’ Elektronische popmuziek onder pseudoniem gebracht.

Uit de ontboezemingen blijkt dat Breuker en Ten Holt elkaar op cruciale momenten troffen. Zij zaten naast elkaar in Het Concertgebouw tijdens de roemruchte actie Notenkraker. Daarnaast concerteerde Breuker regelmatig in de woonplaats van zijn vakgenoot.

Ten Holt was initiatiefnemer van de Werkgroep Bergen Hedendaagse Muziek. Deze bevlogen werkgroep haalde decennialang eigentijdse componisten en musici uit binnen- en buitenland naar het kunstenaarsdorp. Bergen was destijds een proefstation voor eigentijdse muziek.

Over Ten Holts leermeester Jacob van Domselaer (1890-1960) is Breuker na het beluisteren van een dubbel cd met een symfonie en twee pianoconcerten minder te spreken: ‘Zijn muziek gaat nergens naar toe en mij ontgaat de zin en noodzaak ervan. Niet te redden.’

Misschien zien we elkaar nog eens, besluit Breuker zijn enthousiaste brief. ‘Bijgesloten stuur ik je een copie van een foto ooit gemaakt op de brug bij de Passeerdersgracht waar wij allemaal opstaan en waarvan een groot deel het niet meer kan navertellen.’

Op de foto zien we de fine fleur van componerend Nederland. Links achteraan staat Willem Breuker naast zijn muziekvriend Konrad Boehmer. Rechts achteraan staat Simeon ten Holt en rechts vooraan zitten Louis Andriessen en Peter Schat. Alleen Andriessen leeft nog.